Genealogia - czyli tworzenie drzewa wspomnień

 

Adam Jastrzębowski
i Leokadia Jastrzębowska (zd. Zakrzewska)

 

                Adam Jastrzębowski urodził się 4 stycznia 1873 roku w Zembrzusie, jako syn Antoniego Jastrzębowskiego i Marianny Jastrzębowskiej zd. Cichowskiej. Do Chrztu został podany przez swego Ojca a świadkami byli Antoni Ignał i Michał Szpil (który był kościelnym) w dniu 13 stycznia 1873 roku. Jego Rodzicami Chrzestnymi byli Antoni Ignał i Zuzanna Zembrzuska.

                               Akt urodzenia Adama Jastrzębowskiego (akt nr 1 w roku 1873 z parafii Janowo)

W dniu 27 stycznia 1897 roku w Wieczfni Kościelnej odbył się ślub Adama Jastrzębowskiego i Leokadii zd. Zakrzewskiej. Ślubu małżonkom udzielał ks. proboszcz Remigiusz Jankowski, a świadkami byli Dionizy Kamiński (mąż siostry panny młodej – Stanisławy Kamińskiej zd. Zakrzewskiej) i Adolf Jabłonowski. Obecnie Prafia ta jest pod wezwaniem Świętego Stanisława Biskupa Męczennika.

                Wieś Wieczfnia wzmiankowana była już w 1349 r. jako gniazdo rodziny Wieczfińskich herbu Prus. Parafia powstała w drugiej połowie XIV w., choć pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1448 r. Jak podawała wizyta generalna z 1781 r. obydwa pierwsze kościoły wystawione były staraniem kolatorów i dziedziców wieczfińskich. Pierwszy z nich uległ zniszczeniu, drugi został spalony przez Szwedów, trzeci wybudowano staraniem parafian i ówczesnych proboszczów Wojciecha Miecznikowskiego i Mikołaja Sakiewicza, który w 1754 r. dokończył budowę. Czwarty, niewielki, jednonawowy kościół w połowie XIX wieku wybudował ks. Tomasz Krempski. Konsekrował go bp Wincenty Popiel w 1866 r. Jednak jego stan pozostawiał wiele do życzenia i dlatego ks. proboszcz Remigiusz Jankowski przystąpił w 1898 r. do budowy nowego, trójnawowego kościoła w stylu późnoromańskim.  Konsekrował go 3 maja 1905 r. bp Apolinary Wnukowski.

Akt małżeństwa Adama Jastrzębowskiego i Leokadii zd. Zakrzewskiej (akt nr 7 rok 1897 Parafia Wieczfnia Kościelna)

Leokadia Jastrzębowska zd. Zakrzewska urodziła się 3 października 1876 roku w parafii Wieczfnia Kościelna w miejscowości Renki (Zakrzewo Renki). Do Chrztu Świętego była podawana w obecności Antoniego Miecznikowskiego i Bernarda Grzybowskiego (który był mężem siostry jej Ojca – Rozalii zd. Zakrzewskiej), a jej Rodzicami Chrzestnymi byli  Grzegorz Miecznikowski i Kunegunda Miecznikowska.

Akt urodzenia Leokadii Zakrzewskiej (akt 127 z roku 1876 Parafia Wieczfnia Kościelna)

Z informacji, które udało się uzyskać wynika, iż pierwszym dzieckiem Adama i Leokadii Jastrzębowskiej zd. Zakrzewskiej była Marianna, która urodziła się w 14 czerwca 1900 roku w miejscowości Zembrzus Mokry Grunt. Na jej akcie urodzenia widnieje adnotacja dotycząca jej śmierci, wskazująca, że zmarła 14 stycznia 1980 roku w Nidzicy. Z informacji uzyskanych w Urzędzie Stanu Cywilnego wynika, iż przed śmiercią Marianna Jastrzębowska poślubiła mężczyznę o nazwisku Krzemiński.

Akt urodzenia Marianny Jastrzębowskiej (nr 56 z roku 1900 Parafia Janowo)

Z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że w 1901 roku Adam Jastrzębowski wyruszył z portu w Hamburgu (jednego z największych portów w Europie, cieszącym się dużym zainteresowaniem, pomimo tego że jest położony około 120 km od linii morza) do Stanów Zjednoczonych Ameryki – gdzie dopłynął na statku BATAVIA w dniu 5 maja 1901 roku. Znalezienie tej informacji było nie lada wyzwaniem, gdyż informacja widniejąca w amerykańskich archiwach na Ellis Island zawiera błąd w pisowni jego nazwiska, tj. zamiast „Jastrzębowski” zostało wpisane „JOSTRAHOWBOSKY”. Co ciekawe w manifeście statku w rubryce, której należało wskazać do kogo dana osoba zmierzała – Adam Jastrzębowski wskazał że jechał do swego... brata... do Michigan! Jest wskazany adres aczkolwiek jest on nieczytelny. Najprawdopodobniej była to ulica 633 Christian Street albo 633 Cloisters Ave Street – na chwilę obecną nie udało się odnaleźć na mapach tegoż adresu.

Fragment manifestu wskazujący że Adam, mając $7 w kieszeni, płynął do swego brata

Informacja dotycząca pasażera ze zbiorów Ellis Island

Statek BATAVIA został skonstruowany w Niemczech w 1899 roku (pod Niemiecką banderą pływał do 1913 roku – wówczas to został sprzedany Austrii i przemianowany na POLONIĘ) a zniszczony został w 1924 roku.

            Następnie w dniu 29 sierpnia 1903 roku na świat przyszło kolejne dziecko Adama i Leokadii zd. Zakrzewskiej – Genowefa.

Akt urodzenia Genowefy Jastrzębowskiej (nr 90 z roku 1903 Parafia Janowo)

Kolejną podróż do Stanów Zjednoczonych odbył Adam Jastrzębowski najprawdopodobniej z portu w Bremen w dniu 5 maja 1906 roku na statku Prinzess Alice, by w dniu 17 maja 1906 roku dopłynąć do portu w Nowym Jorku. Z manifestu statku wynika, iż jego ostatecznym celem podróży miał być pobyt u kuzyna na Long Island. Mając na względzie powyższe zauważyć należy, że Adam udał się w podróż na kilka miesięcy przed urodzeniem się jego syna Zacheusza (11 sierpnia 1906 roku). W manifeście z tej podróży przy danych Adama znajduje się adnotacja NON IMMIGRANT, ALIEN – co może wskazywać na to, że nie posiadał obywatelstwa amerykańskiego (brak naturalizacji) ale posiadał zgodę na przebywanie w USA przez określony czas. Nadto, z wyżej wskazanego manifestu wynika, że Adam chciał udać się na Long Island, do kuzyna (adres nie jest czytelny), a również to, że był piśmienny oraz potrafił czytać w języku angielskim. Tym razem Adam był w posiadaniu $28, a także wskazał iż już kiedyś był w Stanach Zjednoczonych Ameryki – podając jednocześnie rok 1899. Niestety jeszcze nie udało się potwierdzić tej informacji.

Fragment manifestu z 1906 roku

Za każdym razem kiedy Adam płynął do Stanów Zjednoczonych Ameryki, wpływał do portu w Nowym Jorku. Portem tym był Ellis Island. Port ten powstał w 1890 roku by móc kontrolować proces imigracji. Pierwszy port został zbudowany z drewna i otwarty w 1892 roku. W pierwszym roku funkcjonowania tegoż portu, jego próg przekroczyło ponad 450.000 imigrantów. Niestety w dniu 15 czerwca 1897 roku port ten został strawiony przez pożar – do tej pory nie wyjaśniono co było jego przyczyną. Nie odnotowano żadnych ofiar w ludziach – jednak dokumentacja imigracyjna do roku 1855 została doszczętnie zniszczona. Nowy budynek – autorstwa Edwarda Lippincott Tilton'a i Williama A. Boring'a – został otwarty dla imigrantów w dniu 17 grudnia 1900 roku. Port ten pełnił funkcję przyjmowania imigrantów do roku 1954 i do tamtej chwili przyjął ponad 12.000.000 imigrantów. Funkcji tej zaprzestał w dniu 12 listopada 1954 roku. Od tej chwili, kwestią imigrantów zajmuje się Biuro Imigracyjne. Jednakże do 12 listopada 1954 roku szacuje się, że do Ellis Island rocznie przybywał milion imigrantów a dziennie pracownicy portu weryfikowali około 5.000 osób. W 1924 weszła w życie ustawa imigracyjna, która w znacznym stopniu ograniczyła możliwości imigracyjne.

Statek na którym płynął Adam Jastrzębowski tym razem (tj. w 1906 roku), mógł zabrać ze sobą w rejs 2210 pasażerów i został wybudowany w 1900 roku w Hamburgu (początkowo nosił nazwę Borussia). Następnie został przemianowany na Teutonię a później na Kiautschou. Ostatecznie statek został sprzedany Los Angeles by w 1925 roku być przemianowanym na City of Honolulu, a następnie został zezłomowany w 1933 roku z Osace w Japonii.

Informacja dotycząca pasażera ze zbiorów Ellis Island

Z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że ostatnią podróżą Adama Jastrzębowskiego z Polski do Stanów Zjednoczonych Ameryki, była podróż, którą odbył z portu Bremen w 1910 roku na statku Darmstadt. W cyfrowej ewidencji pasażerów przedstawionej przez Fundację Ellis Island widnieje zapis dotyczący niejakiego Adama Jastrzunbowskiego, który w 1910 roku miał 26 lat. Być może błędnie został odczytany zapis dotyczący jego wieku – gdyż Adam Jastrzębowski (urodzony w 1873 roku) miałby w 1910 roku około 36-37 lat. Niestety manifest z tej podróży nie jest dostępny w zbiorach internetowych Ellis Island, więc nie jest możliwe zweryfikowanie powyższego.

Statek, którym Adam Jastrzębowski najprawdopodobniej udał się w swą ostatnią podróż do Stanów Zjednoczonych Ameryki – mógł pomieścić około 1991 pasażerów (w tym 49 w pierwszej klasie, 38 w drugiej klasie i 1908 w trzeciej klasie). Został wybudowany w Szkocji w 1890 roku dla North German Lloyd. W 1911 roku został sprzedany Turcji i przemianowany na Kara Beniz by w 1923 roku zostać zezłomowanym.

Z informacji rodzinnych wynika, że Leokadia Jastrzębowska z domu Zakrzewska (żona Adama Jastrzębowskiego) zmarła niedługo po urodzeniu swego syna Zacheusza – jak udało się ustalić, miało to miejsce w roku 1915, czyli gdy Zacheusz miał zaledwie 9 lat.

            Co zaś się tyczy Adama Jastrzębowskiego to udało się go odnaleźć na spisie ludności z kwietnia 1930 roku  przeprowadzonym w ośrodku o dźwięcznej nazwie ELOISE. Figuruje tam jako 57-letni wdowiec.

Nagłówek spisu ludności z ośrodka Eloise w Wane County, Michigan z 18 kwietnia 1930 roku

Adnotacja dotycząca Adama Jastrzębowskiego widniejąca w spisie ludności z 1930 z ośrodka Eloise

Ośrodek ten był niczym innym jak tylko szpitalem dla osób biednych i cierpiących na choroby psychiczne oraz sanatorium dla osób zmagających się z chorobami układu oddechowego, mieszczącym się w stanie Michigan w miejscowości Wane County (Detroit). Ośrodek ten powstał w 1832 roku (otwarty został w 1841 roku) i był umiejscowiony u zbiegu ulic Gratiot i Mt Elliott. Szpital ten w stosunkowo krótkim czasie stał się niemalże samowystarczalną instytucją. Na jej terenie była piekarnia, punkt straży pożarnej, komisariat policji, kaplica, pralnia, elektrownia a także suszarnia tytoniu (którym w tamtym czasie leczono choroby górnych dróg oddechowych a także którym handlowano). Do dyspozycji pacjentów oraz personelu medycznego (20% z personelu mieszkało na stałe w budynkach szpitala) była oddana również biblioteka. Ośrodek ten w zastraszającym tempie rozrastał się – co było spowodowane rosnącą liczbą pacjentów (w szczególności tych z problemami psychicznymi) – i w latach '40 XX wieku na jego terenie znajdowało się już 75 budynków! Kolejne dziesięciolecie przyniosło tej placówce tytuł jednego z najlepszych w kraju. W latach '60 ośrodek zaczął borykać się z problemami finansowymi i zaczął stawiać na jak najszybsze przywracanie pacjentów do uczestniczenia w normalnym życiu codziennym, tj. poza murami Eloise. Niestety czasem powodowało to pewnego rodzaju problemy – gdy np. podekscytowany opuszczeniem ośrodka pacjent, ukradł samochód i uciekając przed policją spowodował pięć kolizji i staranował dwie blokady policyjne. Ponadto, według zachowanych dokumentów, niektórzy pacjenci byli zabierani przez pracowników Eloise do ich domów gdzie byli zatrudniani w charakterze służby.

            W 1981 roku ośrodek został zamknięty. Po sześciu latach dotychczasowy kompleks został zredukowany do 8 budynków.

Po zamknięciu wyżej wskazanego ośrodka popadł on ruinę. W pobliżu ośrodka znajdują się trzy cmentarze, na których byli chowani pacjenci szpitala w latach pomiędzy 1890 a 1940. Szacuje się, że pochowanych jest tam około 7.000-8.000 osób. Niestety „nagrobki” sprowadzają się do wyrytego w nich numeru. Obecnie zaczynają się prace mające na celu przypisanie poszczególnych numerów nagrobków do konkretnych osób.

            Długo trwały poszukiwania aby ustalić z jakich przyczyn Adam Jastrzębowski znalazł się w tymże ośrodku, aż w końcu udało się odnaleźć akt zgonu wystawiony 10 marca 1934 roku w Szpitalu Eloise.

Akt zgonu Adama Jastrzębowskiego z 10 marca 1934 roku

Z aktu tego wynika, że Adam Jastrzębowski w chwili śmierci miał 61 lat (a zatem rok urodzenia się zgadza), był wdowcem – ale informacje odnośnie jego małżonki nie są znane (co może wskazywać, że Adam nie ożenił się powtórnie podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych). Jako datę urodzenia wskazano 10 lutego 1873 roku (jest to nie wielka pomyłka – Adam urodził się  4 stycznia 1873 roku). Uzupełniono również rubrykę dotyczącą jego zawodu wykonywanego – wskazując, że Adam Jastrzębowski był robotnikiem. Z aktu zgonu wynika również, iż jego Rodzicami byli TONY (skrót od ANTHONY – czyli Antoni) oraz MARY (odpowiednik Marii lub również skrót od Marianny). Jego pochówek na terenie Eloise odbył się w dniu 20 marca 1934 roku. Wskazano również, iż Adam Jastrzębowski był pod opieką ośrodka Eloise od 21 sierpnia 1928 roku aż do dnia śmierci. Jako przyczynę śmierci wskazano odoskrzelowe zapalenie płuc oraz wrzody dwunastnicy. W dniu 7 marca 1934 przeprowadzono u niego zabieg bronchoeterotomii, na skutek której powikłań najprawdopodobniej zmarł trzy dni później. Wskazano również, że po śmierci została wykonana jeszcze autopsja.

Przyjmując zatem, że ostatnią podróż Adam Jastrzębowski z Polski do Stanów Zjednoczonych Ameryki faktycznie odbył w roku 1910,  a do ośrodka w Michigan trafił w sierpniu 1928 roku, pozostaje teraz rozwikłanie zagadki – co robił Adam Jastrzębowski przez te 18 lat.